Dat hard gewerkt moet worden aan achterstallig onderhoud, daarover zijn alle politieke partijen het wél eens.
Dat hard gewerkt moet worden aan achterstallig onderhoud, daarover zijn alle politieke partijen het wél eens. (Foto: )

Sociale woningbouw verdeelt partijen

Woningbouw is al jaren een veelbesproken onderwerp bij de gevestigde Rijswijkse politieke partijen. Het CDA gooide vorig jaar de knuppel in het hoenderhok door ervoor te pleiten te gaan stoppen met de nieuwbouw van sociale huurwoningen. "De toestand van bestaande Rijswijkse huurwoningen is zo slecht", stelde CDA-fractievoorzitter Menno van Enk, "laten we die eerst eens wegwerken. Daarnaast zijn er voldoende redenen om te stoppen met nog meer gesubsidieerde nieuwbouw voor woningzoekenden van elders."

Rijswijk - De stelling zorgde voor grote teleurstelling bij onder meer GroenLinks en PvdA die van stopzetten niet willen weten. Voor weer andere partijen waaronder Gemeentebelangen Rijswijk (GBR) was het weer oplaaien van de discussie aanleiding nog een ander element in te brengen, het gerichter bouwen voor specifieke doelgroepen. Instemming was er daarnaast ook van de VVD die zich zorgen maakt over de financiële situatie van de gemeente.

Het onderwerp staat in elk geval weer prominent op de agenda en het is goed eens dieper in te gaan op het standpunt van enkele hoofdrolspelers. Om te beginnen bij Menno van Enk met aan hem de vraag hoe het CDA tot dit toch wel opmerkelijke standpunt is gekomen.

“CDA heeft vorig jaar de woningbouwdiscussie een nieuwe impuls gegeven. Ons bereikten opvallend veel klachten van Rijswijkse inwoners over het achterstallig onderhoud van hun huurwoningen. Denk aan slechte isolatie of ventilatie, tochtige ramen, vocht op de muren, verveloze vensterbanken en ga zo nog maar even door. Wij hebben die klachten gebundeld en deze samengebracht in een zwartboek achterstallig onderhoud in Rijswijk. Met dit zwartboek in de hand hebben wij de politieke discussie over achterstallig onderhoud aangezwengeld."

Uit de vele gesprekken die volgden werd gaandeweg steeds duidelijker dat de kern van de problemen bij de woningcorporaties ligt. Van Enk: "Mede door overheidsmaatregelen is de financiële speelruimte van de corporaties steeds beperkter geworden. Corporaties moeten keuzes maken, ook zij kunnen hun geld maar één keer uitgeven. Het CDA ziet het liefst dat nu eerst het achterstallig onderhoud voor onze Rijswijkse inwoners sneller wordt ingehaald in plaats van het maar blijven bijbouwen voor met name Haagse woningzoekenden."

Gaande de discussie kwamen er alleen nog maar argumenten bij. Van Enk: "Uit nieuw onderzoek van de regionale woningmarkt blijkt dat Rijswijk met 52% koploper is in de regio qua goedkope huurwoningen. Verschillende andere regiogemeenten ontlopen hun verantwoordelijkheid in deze. Met een meerderheid van de Rijswijkse politiek vindt inmiddels ook de provincie dat nu eerst andere regiogemeenten meer moeten gaan bouwen en dat Rijswijk het percentage sociale woningen mag afbouwen. Zo'n keuze geeft ook meer lucht in de grondexploitatie van de gemeente. De huidige financiële situatie van de gemeente maakt dat Rijswijk zich langzamerhand geen gesubsidieerde huizenbouw meer kán veroorloven. De Rijswijkse huurder is beter gebaat bij onderhoud dan bij nieuwbouw en zo kan verpaupering van onze oude wijken worden voorkomen."

Tenslotte wijst het CDA in dit verband op de dramatisch slechte woningmarkt voor middeninkomens in Rijswijk. Het gaat hier om de groep die te veel verdient voor een sociale huurwoning en te weinig middelen heeft voor de alsmaar duurder wordende vrije sector. Van Enk: "Ik heb in de raad gezegd dat wij in deze tijden dat wij applaudisseren voor de inzet van mensen in de zorg, politie en onderwijs deze groep beter kunnen helpen met een betaalbare huur- of koopwoning in Rijswijk."

VVD: Buurgemeenten aan zet

“Minder sociale woningbouw in Rijswijk?” “Onderhoud bestaande woningvoorraad prioriteit geven?” De ideeën vinden bijval van VVD-fractievoorzitter Coen Sleddering. “Rijswijk heeft zijn bijdrage geleverd, de buurgemeenten zijn nu aan zet. Bij sloop van sociale huurwoningen, bijvoorbeeld in de wijken Te Werve en de Muziekbuurt, moet ombouw naar huizen voor de middeninkomens centraal komen te staan. Ook daarin kan de VVD zich prima vinden.”

Sleddering gebruikt de middeninkomens om een bruggetje naar Rijswijk Buiten te slaan. “Hier moet veel meer voor deze groep gebouwd worden en voor wat de VVD betreft gaan we hiermee nu haast maken. Bestaande plannen maken we af, we komen onze afspraken netjes na. Maar nieuwe plannen voor grootschalige sociale woningbouw in Rijswijk Buiten gaan terug in de la.”

Volgens Sleddering heeft de gemeente geen andere keuze. “De VVD plaatst al langer vraagtekens bij het financieel beheer van het college en het ontbreken van een effectief bezuinigingsbeleid. De grondexploitatie van Rijswijk Buiten laat een sterk negatief saldo zien. VVD zou hier graag snel weer verbetering in willen zien. Intussen rijzen ook de uitgaven in het sociaal domein de pan uit. En dan heb ik het nog niet over de gevolgen van Corona en de nu al dreigende miljoenentekorten bij de verbouwing van het Huis van de Stad. Rijswijk moet de broekriem aanhalen en heeft dus geen mogelijkheden meer om met subsidies op de bouwgrond nieuwe sociale woningbouw op grote schaal mogelijk te maken.”

“Laten we als gemeente de regie terugpakken”, bepleit Sleddering die niet tevreden is over de huidige inbreng van de woningcorporaties. “Die doen nu te veel aan cherrypicking. Maar daar is de tijd niet meer naar. De corporaties hebben hun geld hard nodig voor de broodnodige renovatie van veel woningen. Pas als opknappen niet meer rendabel is, mag er van de VVD aan sloop en her- of nieuwbouw worden gedacht. Maar dan wel voor de andere doelgroepen die ook dringend verlegen zitten om een woning. Zo’n aanpak zou meteen de gewenste diversiteit in de wijken ten goede komen.”

Gemeentebelangen Rijswijk: Scheefwoners helpen

Die laatste suggestie over diversiteit vindt gehoor bij Gemeentebelangen Rijswijk (GBR), voor welke partij nieuwbouw van sociale huurwoningen nog wel mogelijk is maar dan wel onder strikte voorwaarden. “De schaarse ruimte in Rijswijk maakt dat wij kritisch moeten stil staan voor welke doelgroep we gaan bouwen”, vindt GBR-fractievoorzitter Ronald van der Meij. “In plaats van te snel kiezen voor nieuwbouw in het sociale segment kunnen we bijvoorbeeld eerst kijken of het woningtekort voor deze groep op een andere manier kan worden aangepakt.”

Van der Meij verwijst naar de vele ‘scheefwoners’ in de sociale woningbouw. “Het gaat dan veelal om ouderen die na het vertrek van hun kinderen in een te grote eengezinswoning blijven wonen. Een groot deel hen wil graag verhuizen naar een goed appartement met voorzieningen in de buurt. Als wethouder heb ik in de bestuursperiode 2014-2018 samen met Rijswijk Wonen het initiatief genomen voor de bouw van 99 sociale huurwoningen op de Benedictuslocatie. Deze woningen hebben een leeftijdsindicatie van 55+ en moeten bijdragen aan de doorstroming. Het voorbeeld vindt inmiddels een vervolg in het deelplan ‘De Entree’ in Rijswijk Buiten, waar Vidomes werkt aan hetzelfde concept.”

Maar ook andere doelgroepen komen langzaamaan in beeld. “Het woonconcept ‘Our House’ in Rijswijk Buiten is voor jongeren met een PGB-zorgindicatie. En op de Colijnlaan is inmiddels de herontwikkeling van de oude bibliotheek in volle gang. In dit complex, dat ‘De Robijn’ gaat heten, worden door de vastgoedeigenaar betaalbare woonstudio’s met eigentijdse gemeenschappelijke ruimtes gerealiseerd. Deze woningen zijn bedoeld voor jonge starters op de woningmarkt. Weer verderop, aan de Koopmansstraat in de Plaspoelpolder, worden de contouren van het project kluswoningen steeds duidelijker.”

De opgesomde projecten, die volgens Van der Meij oog hebben voor betaalbaarheid en los staan van het label ‘sociaal’ of ‘vrije sector’, zorgen inderdaad voor meer diversiteit in onze wijken. “Initiatieven als deze sluiten bovendien naadloos aan op de CBS-cijfers. Die laten enerzijds zien dat de gemiddelde huishoudgrootte in Rijswijk steeds kleiner wordt, anderzijds de gemiddelde leeftijd van haar inwoners steeds hoger.”

Hoewel er dus al voor verschillende doelgroepen wordt gebouwd, mag dit voor Van der Meij best nog wel wat actiever. “Ik denk aan combinaties van wonen en werken of wonen en zorg. Planontwikkeling op deze terreinen maakt dat we effectiever kunnen omgaan met de schaarse ruimte en bewuster bezig gaan met mobiliteit. Mooie uitdagingen waaraan we, als het aan GBR ligt, in Rijswijk volop steun moeten geven.“

GroenLinks: "Stoppen is een no-go"

Stoppen met het bouwen van sociale woningen blijkt een no-go voor GroenLinks (GL). "Onbegrijpelijk, het lijkt erop dat mensen met een laag inkomen niet meer welkom zijn in Rijswijk", reageert GL-raadslid Mark Wit onthutst op de plannen. "Dat is een slechte ontwikkeling. Alleen al bij de plannen voor In de Bogaard en het Havenkwartier betekent dit dat er 400 sociale woningen minder gebouwd gaan worden. En die woningen hebben we keihard nodig. Zelfs mensen met een urgentieverklaring krijgen het nu vaak niet voor elkaar binnen redelijke termijn een woning te vinden. De wachttijd voor een sociale woning kan in onze regio oplopen tot 6 jaar. Een grote groep woningzoekenden die niet aan bod komt in de vrije sector valt buiten de boot en wordt zo gedwongen om Rijswijk of de regio te verlaten."

Mark Wit wil graag een kanttekening plaatsen bij de genoemde 52% goedkope woningen. "Dat percentage behelst álle goedkope woningen, het percentage sociale huurwoningen bedraagt hiervan slechts 30,8%. Rijswijk zit daarmee maar net boven de regionale afspraken. Afspraken overigens waar ook de gemeente Rijswijk eerder al voor heeft getekend. Nu stoppen met bouw in de sociale sector betekent dat we deze afspraken geweld aan doen."

Dat een aanzienlijk deel van de woningen in corporatiebezit toe is aan verduurzaming en onderhoud spreekt ook GroenLinks niet tegen. "Maar wie simpelweg naar de cijfers kijkt, ziet ook dat de corporaties hierin de afgelopen jaren al een stevige slag hebben gemaakt. En ook de planning voorziet inmiddels in vele nieuwe vaak gecombineerde onderhouds- en verduurzamingsprojecten. Er is dan ook geen enkele reden waarom er niet een combinatie van nieuwbouw en renovatie kan blijven plaatsvinden."

Een gezond huishoudboekje is ook voor GroenLinks belangrijk. "Maar het kan niet zo zijn dat we daarmee de minst draagkrachtigen in de gemeente het nog lastiger gaan maken om hier een bestaan op te bouwen? Plannen om het woningbeleid op doelgroepen af te stemmen vindt ook GroenLinks prima. Maar dan moet je dat ook doen voor echt álle doelgroepen die woningen nodig hebben en daar vallen ook sociale woningen onder."

GroenLinks blijft zich dus hard maken voor het doorbouwen in de sociale sector. "Alleen op deze wijze kunnen we het stuwmeer aan woningzoekenden in deze sector aanpakken. Wij laten de mensen die het echt nodig hebben niet in de steek.”

PvdA: Afspraken nakomen

Net als GroenLinks vindt ook de PvdA dat andere partijen te gemakkelijk verwijzen naar 52% goedkope woningen. "Slechts 30% van de Rijswijkse woningvoorraad is toewijsbaar via onze sociale huisvestingsregelingen", onderstreept PvdA-raadslid Andy Kooy nog eens. "Dat betekent gewoon via inschrijving en jarenlang wachten en deze lijst groeit nog dagelijks. Rijswijk heeft met andere regiogemeenten de afspraak gemaakt dat wij onze sociale woningvoorraad niet onder de 30% laten zakken. Wil je als gemeente een betrouwbare partner zijn dan moet je je afspraken nakomen. Dat gaat in elk geval niet lukken als we bij de komende nieuwbouwprojecten gaan afzien van nieuwe sociale woningen. Ook die hebben we de komende jaren keihard nodig."

Onder 'goedkoop' wordt vervolgens ook verstaan de huren onder de € 720,-. Huurders van deze woningen komen onder voorwaarden in aanmerking voor huursubsidie. Volgens Kooy hebben deze woningen als nadeel dat ze niet aanwijsbaar zijn als ze vrijkomen. "De verhuurder staat het daarnaast vrij de nieuwe huurder een hogere huur te berekenen, een huur die vervolgens jaarlijks weer fors verhoogd kan worden. Gelukkig gaan niet alle verhuurders meteen voor de hoofdprijs, maar deze ontwikkeling maakt wel dat het aanbod voor de groep woningzoekenden die afhankelijk zijn van huursubsidie steeds kleiner wordt."

En tenslotte staat er nog een aantal 'goedkope' woningen te koop onder de €180.000,- grens. "Maar ook dit aanbod droogt snel op, onder meer als gevolg van de grote vraag en de lage hypotheekrente", ziet Kooy. "Bovendien zijn koopwoningen in deze prijsklasse vaak klein en is er sprake van achterstallig onderhoud al dan niet in combinatie met een hoge VVE-bijdrage. Dat maakt het er voor met name starters op de woningmarkt niet makkelijker op."

Woningbouwverenigingen dus verplichten enkel nog aan de slag te gaan met het onderhoud van hun bestaande woningvoorraad en hen te verbieden nieuwe sociale woningen te bouwen gaat er bij de PvdA niet in. "Andere partijen vergeten kennelijk dat corporaties zijn gehouden aan wettelijke regelingen. Geld voor onderhoud mag niet naar nieuwbouw en vice versa. De corporaties blijven wat de PvdA betreft dus gewoon doorbouwen, ook in Rijswijk Buiten waar in het bestemmingsplan voor minimaal 10% sociale woningbouw is vastgelegd. Naast vrije sector en woningen voor het middensegment leent deze wijk zich ook prima starterswoningen, woningen voor alleenstaanden of voor studenten. Dit hoeven niet allemaal 3 en 4-kamerwoningen te zijn. En niet grondgebonden", besluit Kooy, "het mogen ook appartementen zijn. Laten we er in elk geval alles aan doen om het wonen in Rijswijk voor iedereen betaalbaar te houden."

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden