Foto: Aangeleverd Rijksmuseum de Gevangenpoort

Rijksmuseum de Gevangenpoort op 19 juni weer open

Achter de gesloten deuren van de Gevangenpoort wordt deze maand de vernieuwing van het museum afgerond. Een nieuwe tentoonstelling over vier eeuwen opsluiten, verhoren en straffen toont hoe we in het verleden omgingen met verdachten en misdadigers: niet al te zachtzinnig. De voormalige staatsgevangenis is op 19 juni weer open voor publiek.

Regio - Het middeleeuwse deel van het gebouw - met daarin de gevangenisruimtes waaronder de ‘gajolen’ (cellen), de Pijnkelder en de Ridderkamer blijven onaangetast. De authentieke beleving, het gevoel dat je als bezoeker teruggaat in de tijd, is in dit deel van de Gevangenpoort indrukwekkend. Het museale deel - waar vroeger de dienstruimtes waren en de rechtspraak plaatsvond - is opnieuw ingericht. De presentatie van de collectie in dit deel van het museum was verouderd en voldeed niet meer aan de verwachtingen van de huidige bezoeker.

Nieuwe vaste opstelling

In de nieuwe tentoonstelling staan de verhalen van de ‘bewoners’ van de Gevangenpoort centraal: de cipier, de beul en de rechter, maar vooral de verhalen van de vele gevangenen die in de loop der eeuwen in de Gevangenpoort moesten wachten op hun berechting. Eigentijdse deskundigen voorzien het verleden van commentaar. Ondertussen valt er veel te beleven: de Cipierswoning is weer authentiek ingericht, men kan elkaar virtueel de duimschroeven aandraaien, een game spelen en oog in oog staan met een beul en een guillotine. De nieuwe vaste opstelling in het museum krijgt de titel: Vier eeuwen opsluiten, verhoren en straffen.

Schimmen uit het verleden

In de Gevangenpoort wordt het publiek straks welkom geheten door vier schimmen: een cipier, een beul, een gevangene en een rechter. Zij vertellen hoe vroeger het opsluiten, verhoren en straffen van verdachten in zijn werk ging. De schimmen worden geprojecteerd en krijgen een stem dankzij acteurs Paul Groot (cipier en rechter), Thom Hoffman (beul) en Kirsten Berkx (gevangene).

Collectie onder handen

De collectie straf- en martelwerktuigen - ooit echt gebruikt - wordt in een nieuwe context gepresenteerd. Verschillende objecten uit de wereldwijd unieke collectie van Rijksmuseum de Gevangenpoort zijn de afgelopen weken geprepareerd zodat ze straks getoond kunnen worden in de nieuwe opstelling. Eén van de topstukken, de guillotine uit begin 19e eeuw, krijgt een prominente plek op de binnenplaats.

Gamen in het museum

In de Raadskamer kunnen straks bezoekers een spel spelen. In dit spel neemt men plaats op de stoel van de rechter. In verschillende casussen moet de bezoeker een straf bepalen. Daarna krijgt men te zien welke straf er in werkelijkheid werd uitgesproken. Het gaat om historisch zaken maar ook om hedendaagse. Bij een aantal zaken geeft Ybo Buruma, lid van de Hoge Raad, een uitleg. De tafel waarop de game komt te staan krijgt een prachtig tafelkleed dat speciaal hiervoor is geweven in het Textielmuseum in Tilburg.

Hoofdpijn van de guillotine

De afgelopen maanden is hard gewerkt aan de herinrichting van het museum, de nieuwe opstelling van de collectie, de audiotours, de belichting, de audiovisuele middelen, enzovoorts. Elk project kent wel een ‘hoofdpijndossier’ en bij de herinrichting was dat -kan het toepasselijker?- onze guillotine. Recentelijk kon onderzoek plaatsvinden naar dit object en daaruit bleek dat de guillotine authentiek is. Extra zorg voor behoud en beheer ervan is dus noodzakelijk. Maar op z’n oude plek in de cipierswoning stond de guillotine in de weg en het was geen passende locatie. Onze grote wens was hem een plek te geven op de binnenplaats, als geweldige eyecatcher voor het publiek en de bezoekende scholen. Dit betekent: een glazen vitrine op maat laten maken met voldoende luchtcirculatie en, vanwege het gewicht van vitrine + guillotine, een betonnen funderingsplaat. Een ingewikkelde klus maar het lijkt nu allemaal te gaan lukken. En dan hoeven wij geen slapeloze nachten meer te hebben door een guillotine!

Naamswijziging en nieuw logo

Wij zijn zo enthousiast over het resultaat van dit project dat we vinden dat dit ook een geschikt moment is om de naam van ons museum (iets) te wijzigen. Voortaan gaat Museum de Gevangenpoort verder als Rijksmuseum de Gevangenpoort. Hiermee benadrukken we het nationale belang van onze collectie en verwachten we de nationale en internationale uitstraling van het museum nog verder te kunnen versterken. De Gevangenpoort is inmiddels gestart met een grote postercampagne waarmee de naam en logo gelanceerd worden. De Gevangenpoort is een van de oudste opengestelde monumenten in Nederland, rond 1370 gebouwd als toegangspoort voor het grafelijk hof, nu Binnenhof. Van 1433 tot 1828 is het staatsgevangenis van het Hof van Holland en later het Koninkrijk der Nederlanden.

In 1882 opent de Gevangenpoort als rijksmuseum, met de nationale collectie straf- en martelinstrumenten. Het rijksmonument behoort tot de ‘Top 100 Monumenten van Nederland’ vanwege de unieke combinatie van middeleeuwse gebouwen en de bewaard gebleven interieurs, waaronder de ‘Gajolen’ (cellen) en de Ridderkamer die herinnert aan de gebroeders De Witt. Eeuwenoude graffiti van gevangenen siert nog steeds de wanden. De grote verzameling historische straf- en martelinstrumenten is internationaal uniek met uitsluitend authentieke collectiestukken, zoals een originele guillotine. Gelegen op een steenworp afstand van het Binnenhof in Den Haag, stad van Vrede en Recht, is Rijksmuseum de Gevangenpoort het nationale museum voor de geschiedenis van het Nederlandse strafrecht.

Robbert Roos
Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden