Logo grootrijswijk.nl


Stadsgevangenis 't Steen is zeker een bezoek waard. Foto: Robbert Roos
Stadsgevangenis 't Steen is zeker een bezoek waard. Foto: Robbert Roos

Spannend bezoek Stadsgevangenis

Door Robbert Roos

Als u niet goed oplet dan loopt u er eigenlijk zo voorbij; de middeleeuwse Stadsgevangenis aan de achterzijde van het Stadhuis van Delft. En dat zou jammer zijn, want dit verscholen pareltje is een bezoek zeker waard. Wist u bijvoorbeeld dat hier Nederlands beroemdste en koelbloedigste dader van de eerste moordaanslag met een handvuurwapen gevangen heeft gezeten? Inderdaad Balthasar Gerards; de moordenaar van Willem van Oranje. Samen met mijn zoon Julian bracht ik een bezoek.

Als je van geschiedenis en spannende verhalen houdt zoals Julian, dan ben je in Delft op de juiste plaats. De rondleiding begint in het oude Stadhuis waar vroeger recht werd gesproken. Nou ja recht, het was niet te vergelijken met onze huidige regel- en wetgeving. Als er een misdaad begaan was, dan werd de verdachte voorgeleidt. Twee belangrijke bewijzen dat iemand schuldig is waren betrapping op heterdaad, en het afleggen van een bekentenis ten overstaan van God en de gemeenschap. Normaal gesproken probeerde men de bewijzen te verkrijgen door een ondervraging. Ging het om zware vergrijpen zoals moord, verkrachting of brandstichting, of hadden de instanties het gevoel dat de verdachte informatie achterhield, dan kon hij gemarteld worden. Julian zet grote ogen op en griezelt al bij het idee. Bijna ademloos hangt hij aan de lippen van de gids. Die weet het dan ook prachtig te vertellen. Omdat een bekentenis zo belangrijk was werd geen middel geschuwd om de bekentenis uit de verdachte te 'persen'. Als er eenmaal bekend was, dan moest de verdachte 'binnen eenen dage daernae buyten pijne ende banden van ysere, ende up zijn vrye voeten staende' zijn bekentenis herhalen. Deed hij of zij dit, dan volgde een geldstraf, schandstraf of lijfstraf. We lopen naar de achterzijde van het gebouw waar zich de gevangenistoren bevindt. Leuk detail; onder de gevangenis bevinden zich tegenwoordig de fractiekamers van de politieke partijen die in Delft actief zijn. Een bezoeker merkt op: "Dus in Delft wordt de politiek bij voorbaat al opgesloten?" De toren waarin de gevangenis gevestigd is stamt uit eind 13e eeuw en dankt zijn naam aan het feit dat het geheel uit steen gebouwd is. Iets wat in die tijd ongebruikelijk was. De gevangenis zelf is op zich niet groot. Dat komt omdat in die tijd lange gevangenisstraffen ongebruikelijk waren. Julian kijkt zijn ogen uit bij het zien van de cellen, de 'Huik' en het 'radbraakkruis'; een installatie voor een van de bruutste manieren om iemand ter dood te brengen. Julian en ik kijken elkaar even aan. Zijn ogen spreken boekdelen; "Gelukkig pak jij voor straf alleen maar m'n tablet af pap." Dat klopt, maar ons huis is dan ook geen gevangenis.

reageer als eerste